Masal Nedir? Masalın Özellikleri, Bölümleri ve Türleri

Masal nedir? (Kısaca)

Masal, olağanüstü olayların ve kahramanların yer aldığı, belirsiz bir zamanda ve belirsiz bir yerde geçen, genellikle iyilerin kazandığı ve ders veren hayalî anlatılardır. Masallar yüzyıllar boyunca ağızdan ağıza anlatılarak bugüne ulaşmıştır.

Masalın özellikleri nelerdir?

  • Olaylar belirsiz bir zamanda geçer: "Evvel zaman içinde..."
  • Olayların geçtiği yer belirsizdir: "Uzak bir ülkede...", "Bir köyde..."
  • Olağanüstü varlıklar ve olaylar vardır: konuşan hayvanlar, devler, periler, sihirli eşyalar.
  • Kahramanlar genellikle iyi ve kötü olarak ikiye ayrılır.
  • Masallar çoğunlukla mutlu sonla biter; iyiler ödüllendirilir.
  • Bir ders ya da öğüt verir.
  • Geçmiş zaman kipi kullanılır: "yaşarmış", "gitmiş", "demiş".
  • Masallarda 3, 7 ve 40 gibi sayılar sık geçer.
  • Anonimdir; yani halk masallarının yazarı belli değildir.

Masalın bölümleri

  1. Döşeme (giriş tekerlemesi): Masalın başında söylenen, dinleyeni masal dünyasına hazırlayan söz kalıbıdır.
  2. Serim: Kahramanlar ve olayın başladığı yer tanıtılır.
  3. Düğüm: Olaylar gelişir, kahraman zorluklarla karşılaşır.
  4. Çözüm: Sorun çözülür ve masal sona erer. Masal bir bitiş tekerlemesiyle kapanabilir.

Masal tekerlemeleri (örnekler)

Giriş tekerlemesi örneği:

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, develer tellal iken, pireler berber iken, ben annemin beşiğini tıngır mıngır sallar iken...

Bitiş tekerlemesi örneği:

Gökten üç elma düşmüş: biri bu masalı anlatana, biri dinleyene, biri de okuyana.

Masal türleri nelerdir?

  • Olağanüstü masallar (peri masalları): Sihir, dev, cin ve peri gibi olağanüstü varlıklar bulunur.
  • Hayvan masalları: Kahramanlar insan gibi konuşan hayvanlardır. Kısa ve öğüt vericidir.
  • Gerçekçi masallar: Olağanüstü öğeler azdır; olaylar gerçek hayata yakındır.
  • Güldürücü masallar: Okuyanı güldürmeyi amaçlar; Keloğlan'ın bazı maceraları buna örnektir.
  • Zincirlemeli masallar: Olaylar birbirine zincir gibi bağlanır ve tekrarlar içerir.

Masal ile fabl arasındaki fark

Fabl, kahramanları hayvan ya da cansız varlık olan, sonunda açık bir ders veren kısa hikâyelerdir. Ezop ve La Fontaine fablları en bilinen örneklerdir. Her fabl bir masal türü sayılabilir ama her masal fabl değildir; masalda insanlar, periler ve devler de kahraman olabilir.

Masal örnekleri

Sitemizde masalın bütün özelliklerini görebileceğiniz örnekler bulunur. Örneğin Keloğlan ve Konuşan Kuyu masalında giriş tekerlemesini, olağanüstü bir varlığı (konuşan kuyu) ve bitiş tekerlemesini bir arada görebilirsiniz. Kirpi Diken'in Yaprak Şemsiyesi ise kısa bir hayvan masalı örneğidir.